Muzeum Miedzi w Legnicy to instytucja o dwóch głównych obszarach działalności. Z jednej strony jest jedynym w Polsce muzeum poświęconym miedzi – od ponad 60 lat gromadzi i prezentuje zbiory związane z wydobyciem, przetwórstwem oraz zastosowaniem tego metalu w rzemiośle, sztuce i przemyśle. Z drugiej pełni rolę muzeum historycznego miasta i regionu, dokumentując dzieje Legnicy i okolic od pradziejów po współczesność.

Siedzibę główną muzeum stanowi barokowy pałac dawnej kurii opatów z Lubiąża, położony u zbiegu ulic św. Jana i Partyzantów, ale działalność wystawiennicza prowadzona jest również w części budynku Akademii Rycerskiej. Obydwa te historyczne obiekty są miejscem ekspozycji czasowych (o różnorodnej tematyce) oraz stałych: „Miedź. Dzieje niezwykłego metalu” i „Akademia Rycerska w Legnicy. Dzieje gmachu i instytucji”.
Integralną częścią muzeum jest także największe na Dolnym Śląsku lapidarium – stała ekspozycja detali architektonicznych i kamiennych elementów pochodzących z dawnych legnickich budowli z okresu od XIV do XIX w.

Muzeum Miedzi obsługuje również ruch turystyczny w najważniejszych zabytkach miasta: 
* na Zamku Piastowskim wraz z wieżami św. Jadwigi (z unikatową Zieloną Komnatą) i św. Piotra (tarasem widokowym),  
a także reliktami romańskiej kaplicy św. Benedykta i Wawrzyńca.
* w Mauzoleum Piastów – barokowej kaplicy grobowej w Kościele św. Jana, gdzie spoczywają ostatni przedstawiciele dynastii.

Ponadto muzeum sprawuje nadzór merytoryczny nad Muzeum Bitwy Legnickiej w Legnickim Polu, które popularyzuje wiedzę o średniowiecznej bitwie z 9 kwietnia 1241 r. pomiędzy wojskami księcia Henryka II Pobożnego a armią mongolską. Tematyce tej poświęcona jest wystawa „Spotkanie dwóch światów. Pamięć o bitwie pod Legnicą 1241 r.”

Utworzona w 1962 roku z inicjatywy Tadeusza Gumińskiego placówka ma rozbudowaną strukturę działów obejmującą: Dział Historii, Dział Historii Górnictwa i Hutnictwa Miedzi, Dział Sztuki, Dział Archeologii, Dział Numizmatyczny oraz Bibliotekę.

Muzealna biblioteka liczy kilka tysięcy woluminów o tematyce historycznej i regionalnej, w tym są archiwalne wydawnictwa prasowe oraz czasopisma, stanowiące cenne źródło wiedzy o dziejach Legnicy i regionu.