Maj - Październik 2026

Akademia Rycerska

Ekspozycja przybliża mało znany okres z historii Legnicy od zakończenia wojen napoleońskich do wybuchu Wiosny Ludów. Jej celem jest ukazanie rozmaitych aspektów życia codziennego Legniczan z uwzględnieniem szerszego historycznego tła epoki, omówienie najważniejszych wydarzeń z życia miasta i jego mieszkańców, jak i przedstawienie sylwetek zasłużonych Legniczan. 

Narracja wystawy, oparta o optykę podróżnika z 1. połowy XIX w., skupiona jest na trzech zasadniczych płaszczyznach, odpowiadających kolejnym etapom poznawania miejskiego życia – od pierwszych wrażeń, poprzez bliższe spojrzenie na codzienność aż do nawiązania familiarnych relacji z mieszkańcami.

Wśród ok. 120 oryginalnych obiektów na ekspozycji znajdują się widoki i opisy miasta, plany i mapy, przedmioty związane z handlem i rzemiosłem, książki i prasa, czy wyposażenie mieszczańskich wnętrz. Towarzyszące teksty informacyjne nakreślają chronologię najważniejszych wydarzeń, uwarunkowania polityki lokalnej i regionalnej, zagadnienia demografii, ekonomii, czasu wolnego. 
Pierwsza część wystawy poprzez widoki i relacje podróżnych z 1. połowy XIX w. podaje podstawowe informacje i przybliża najbardziej charakterystyczne miejsca ówczesnej Legnicy. Treści te uzupełniają polskie wątki – spisane wrażenia pisarza, ekonomisty i urzędnika Fryderyka Skarbka czy wizualne impresje artysty Aleksandra Lessera.

Kolejny wątek ekspozycji skupia się na codziennej pracy, jak i możliwościach spędzania wolnego czasu. Zarysowano tutaj działalność władz miasta, ze szczególnym uwzględnieniem dokonań długoletniego burmistrza Gottloba Jochmanna. Ilustracją handlowego oblicza dawnej Legnicy są przykłady dawnych miar i wag czy numizmaty. Uzupełniają je zabytki związane z działalnością tutejszych rzemieślników. Proste, niewyszukane w formie i dekoracji przedmioty, np. naczynia cynowe i gliniane, połączone z aranżacyjnymi postaciami z XIX w. włączają w opowieść o Legnicy większość mniej zamożnych Legniczan. W narrację o czasie wolnym dodano także zagadnienie podróżowania. Charakterystycznym przykładem rozwijających się w epoce zainteresowań krajoznawczych są obiekty ilustrujące fascynację ówczesnych turystów górskimi rejonami Śląska, głównie Karkonoszami (widoki, pamiątki, opisy). 

Ostatnim etapem skonstruowanej na ekspozycji podróży po Legnicy 1. połowy XIX w. jest zaproszenie do sfery prywatnej, domowej. Zaaranżowane wnętrze mieszkalne daje wyobrażenie na temat jakości życia członków miejskiej elity. Zebrane w tej części obrazy (głównie portrety) przybliżają biografie bogatszych obywateli, ale także losy artystów działających w Legnicy. Charakterystyczne dla omawianej epoki pielęgnowanie osobistych relacji, przyjaźni, nostalgii i wspomnień odzwierciedlają pamiątki, np. szklane wyroby opatrzone dedykacją od ofiarodawców, czy wpisy ze sztambuchów.

Zarysowany wyżej układ wystawy uzupełnia wątek czytelnictwa w mieście. Przykłady gazet i książek dają wgląd w działalność miejscowych wydawców i księgarzy z uwzględnieniem restrykcji i ograniczeń, wynikających z obowiązującej w Prusach cenzury druków.

Kuratorzy wystawy: Konrad Byś, Aleksandra Byś
scenariusz: Konrad Byś
aranżacja: Aleksandra Byś
współpraca: Agata Gerłowicz
tłumaczenia: Aleksandra Kuśnierz